Aronya başlı başına sağlık deposudur. İnsan sağlığına olan katkısı o kadar fazladır ki bunun neticesi olarak dünyada ona ''süper meyve'' adı verilmiştir.

Aronya son derece güçlü Antioksidan kaynağıdır;

* Özellikle antosiyaninler, polifenoller ve flavonoidler açısından son derece zengindir. Bu maddeler vücuttaki serbest radikaller ile savaşarak hücre hasarını en aza indirir. Aronya Oksidatif stresi azaltarak erken yaşlanmanın önüne geçer kronik hastalık riskinin düşmesine katkı sağar. Günümüzde bilinen en büyük etkisi Kanser hastalığı ile mücadelede takviyen niteliğinde düzenli şekilde kullanılmasının sonucunda tedaviye olumlu katkı sunmasıdır. Yine bir diğer yaygın hastalık olan Diyabet üzerindeki olumlu etkileri de bilinen en yaygın faydaları arasında yer almaktadır.

  Aronyanın  Kalp ve Damar Sağlığına Etkileri

* LDL ( kökü kolesterol) oskidasyonunu azaltabilir.

* Damar sertliği riskini düşürmeye yardımcı olur.

* Kan sıvılaştırıcı özelliği ile vücuttaki kan dolaşımının rahat bir şekilde olmasını sağlar.

* Yapılan bazı klinik çalışmalarda kan basıncını dengeleyici etkisi olduğu saptanmıştır. 

Aronyanın Kalp sağlığı ile ilgili klinik çalışmaların sonuçları aşağıdaki gibidir;

* Meta-Analiz: Aronya Takviyesi ve Kan Basıncı/Kolesterol; Aronya ekstresi takviyesinin kan basıncı ve kolesterol üzerindeki etkilerine dair kontrol edilmiş klinik deneyler incelendiğinde, Günlük Aronia takviyesiyle (6-8 hafta) sistolik kan basıncını önemli ölçüde düşürüldüğü,  Toplam kolesterol seviyelerinde belirgin düşüş gözlendi, Etkiler özellikle 50 yaş üzeri yetişkinlerde daha güçlü olduğu tespit ve rapor edilmiştir.

* Metabolik sendromu (yüksek tansiyon + kötü lipid profili gibi risk faktörleri) olan kişilerde Aronya antosiyaninleri verilerek 2 aylık ölçümler yapıldı. Bunun neticesinde hem sistolik hem diyastolik tansiyon anlamlı şekilde azaldığı, Total kolesterol, LDL (kötü) kolesterol ve trigliseridler düştüğü, Damar sağlığıyla ilişkili endotelin-1 düzeyi azaldı

(damar daralmasını düzenleyen bir molekül), açlık kan şekeri değişmediği ama metabolik risk faktörlerinde genel iyileşme görüldü tespit ve rapor edilmiştir.

 * Randomize kontrolü çalışmalarda, günlük 100 ml aronya suyu içen yetişkinlerde 30 günlük takip sonucu, kolesterol artışını engelledi ve postprandial (yemek sonrası) kan şekerindeki yükselmenin azaldığı, çalışmanın metabolik ürün profilleri ve inflamasyon belirteçlerinde olumlu değişimler gösterdiği tespit edilmiştir.

Aronyanın Kap ve Damar Sağlığına dair bilimsel kanıtlar ;

+ Aronya takviyesi kısa dönemlerde sistolik tansiyon ve toplam kolesterolde azalma yol açtığı görülmüştür.

+ Metabolik sendromlu bireylerde kan basıncı, LDL, trigliserid ve damar-iletişim belirteçlerinde düşüş tespit edilmiştir.

+ Bazı randomize denemelerde olumlu etkiler tespit edilmiştir.

+ Bazı çalışmalar Aronia’nın inflammasyon, oksidatif stres ve endotelyal fonksiyonlar üzerinde olumlu etkisini saptamıştır.

Yukarıda bahsettiğimiz konuların hepsini ele aldığımızda Aronyanın Kalp ve Damar sağlığı açısından kısa özeti;

>>> Düzenli Aronya kullanımı, damar genişleme kapasitesini artırarak kardiyovasküler risk faktörlerini olumlu yönde etkiler.

>>> Total kolesterol ve LDL’de ( kötü kolesterol) düşüş eğilimi görülmektedir.

>>> Özellikle ileri yaşlardaki bireylerde, Sistolik kan basıncında azalma etkisi belirgin bir şekildedir.

     Aronyanın Kan Şekeri ve Diyabet Üzerindeki Olumlu Etkileri

* Doğal kan şekeri düzenleyici etkisi olduğu bilinmektedir, kan şekerini dengede tutarak ani yükselmesinin önüne geçebilir.

* İnsülin duyarlılığını artırmaya yardımcı olabilir.

* Bu nedenle tip2 diyabet riski olan hastalarda destekleyici bir besin olarak değerlendirilir.

* Yüksek tansiyon problemi olanlar için tansiyon kontrolünü sağlayabilir.

Yapılan bilimsel araştırmalar ve deneysel çalışmalar sonucunda kan şekeri regülasyonu ve diyabet üzerindeki olumlu etkileri aşağıdaki gibidir.

* Kan Şekerini Düşürücü Etkileri ( İnsan ve Hayvan Deneyleri ) Klinik çalışmalarda Aronya Suyu tüketimi sonucu bir çalışmada, insüline bağlı ve bağlı olmayan diyabet hastalarında 200 ml aronya suyu alınması sonrası kan şekeri sevilerinde azalma gözlemlenmiştir. Ayrıca aynı deneyde HbA1c ve total kolesterol olumlu değişmelerde tespit edilerek raporlanmıştır. 

Hayvan modellerinde kan glukozu düşürmeye yönelik yapılan çalışmada, deneysel tip 1 diyabetli farelerde aronya ekstresi kan şekeri artışını azalttığı ve pankreas hücrelerini koruduğu tespit edilmiştir. Kan şekeri düzenlemesini destekleyen mekanizmalar  içermektedir. Aronya suyu DPP-IV ve α-glukozidaz gibi şeker metabolizmasıyla ilişkili enzimleri inhibe edebilir. Bunun sonucu olarak, Glukoz emilimini yavaşlatır, İncretin hormonlarının degradasyonunu azaltır ve sonuç olarak postprandial (yemek sonrası) kan şekeri seviyeleri daha dengeli olabilir.

* İnsülin direncine olumlu etkilerinin olduğunu gösteren hayvan denekleri üzerinde yapılan çalışmalarda, aronya meyvesi ektresi tip 2 diyabetli farede hepatik insülin direncini azalttığı, glukoz toleransını iyileştirdiği ve glikojen depolanmasını artırdığı yönünde bulgular göstermiştir.

Bir meta-analiz, aronya tüketiminin açlık kan şekeri (FBS) üzerinde belirgin düşüş sağlamadığını rapor etse de, bazı çalışmalarda anlamlı kan şekeri düşüşleri tespit edilmiştir ve bu etki özellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişen sürelerde daha belirgin olmuştur.

Sonuç olarak Aronyanın potansiyel olumlu etkilerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;

>>> Kan şekeri seviyelerinin dengelenmesine yardımcı olabilir.

>>> İnsülin direncine karşı koruyucu ve düzenleyici etkiler gösterebilir.

>>> İlgili enzimlerin aktivitesini engelleyerek glukoz metabolizmasını olumlu etkileyebilir.

>>> Bağırsak mikrobiyotasını olumlu yönde değiştirerek metabolik düzeni destekleyebilir.

    Aronyanın Bağışıklık Sistemini Üzerindeki Etkileri

Aronya, bağışıklık sistemi üzerinde olumlu etkiler gösterebilecek biyolojik aktif bileşikler içeren bir meyvedir. Yapılan araştırmaların sonucu bağışıklık sistemi desteği ile ilişkili birkaç önemli nokta ortaya koymaktadır. Bunlar başlıca aşağıdaki şekilde sıralanabilir.

* Vücudun savunma mekanizmalarını hücresel düzeyde destekler.

* Vücudun çeşitli enfeksiyonlara karşı direncini artırır.

* Soğuk algınlığı ve gribal enfeksiyon dönemlerinde destekleyicidir.

* Serbest radikallerle savaşarak bağışıklık hücrelerinin hasar görmesini engeller.

* Oksidatif stresle mücadele ederek vücuttaki stres düzeyini azaltır, bağışıklık sisteminin daha verimli çalışmasını sağlar.

* Doğal vitamin ve mineral deposu olması sebebi ile bağışıklık sisteminin doğru çalışması için ihtiyaç duyduğu mikro besinleri sağlar.

* C vitamini; Beyaz kan hücrelerinin [ antikor ] üretimini teşvik eder.

* PP (B3) vitamini; Enerji metabolizmasını destekler ve doku onarımına yardımcı olur. 

* P vitamini (Biyoflavonoidler); C vitaminin emilimini ve etkisini artırır.

* Enflamasyon ( İltihap ) karşıtı etkisi. Aronya tüketimi, pro-inflamatuar sitokinler seviyelerini düşürebileceği ve anti-inflamatuar sitokin seviyelerini yükseltebileceği gösterilmiştir. Bu etki bağışıklık sistemindeki dengeyi olumlu yönde etkileyebilir. Bağışıklık sistemi bazen vücuttaki kronik enflamasyon nedeniyle yorulabilir.

Aronya, anti-enflamatuar özellikleri sayesinde vücuttaki gereksiz yangıyı azaltır ve bu sayede bağışıklık sistemi, dışarıdan gelen gerçek tehditlere (virüs ve bakteriler) karşı daha duyarlı olur ve enerjik kalır.

* Bazı araştırmalarda tespit edilen, aronya özlerinin zararlı mikroorganizmaların hücrelere yapışmasını ve çoğalmasını zorlaştırdığını göstermektedir. Bu sayede antiviral ve antibakteriyel koruma sağlamaktadır. Özellikle mevsim geçişlerinde vücut direncini artırmak için etkili bir besin değerini sahiptir. Aronyada bulunan özellikle cyanidin-3-O-galaktosid gibi antosiyaninlerin, bağışıklık hücrelerinin fonksiyonunu düzenlediğine dair immunomodülatör etkiler tespit edilmiştir. Bu durum bağışıklık sisteminin gerektiğinde uyum sağlamasına katkı sağlayabilir.

          Yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda tespit edilen bazı önemli noktalar bize göstermektedir ki, Randomize kontrollü çalışmalar ve sistematik incelemeler, aronya ve ürünlerinin özellikle özü veya Aronya suyu tüketilmesinin bazı iltihaplanma göstergelerini düşürdüğünü, bazı antioksidan enzim etkinliklerini artırdığını göstermiştir. Araştırmalar sonucu ulaşılan bu sonuçlar yukarıda da belirttiğimiz gibi bağışıklık sisteminin streslere karşı daha dayanıklı hale gelmesi ile ilişkilendirilmektedir.

 Aronyanın Göz Sağlığı Üzerindeki Etkileri 

Gözdeki kılcal damarlar vücudun en hassas damarlarındandır. Aronyadaki yüksek antosiyanin miktarı, g özün arkasındaki retina tabakasına giden kan akışını hızlandırır. Kılcal damarları güçlendirerek çatlamaları ve sızıntıları önler. Bu özelliği sayesinde diyabetik retinopati ( şekere bağlı göz hasarı ) riskini azaltmaya yardımcı olur.

* Sarı Nokta Hasarına Karşı Koruma ; Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) görme kaybının en büyük nedenlerinden biridir. Aronya göz merceğini ve retinasını serbest radikallerin neden olduğu hasardan korur. İçindeki güçlü antioksidanlar görme keskinliğini korumaya yardımcı olan bir '' iç güneş gözlüğü '' görevi görür.

* Gece Görüşünü Güçlendirir;  Aronya, gözün karanlığa uyum sağlaması için gerekli olan rodopsin pigmentinin üretimini destekler. Gece sürüşlerinde veya düşük ışıklı ortamlarda daha net bir görüş sağlar, gözün ışık değişimlerine daha hızlı adapte olmasını sağlar.

* Dijital Göz Yorgunluğu ve Katarakt; Ekran başında çok fazla vakit geçirenler için Aronya önemli bir destektir. Mavi ışık koruması ile zararlı ışınların yarattığı oksidatif stresi nötralize eder. Katarakt riskini azaltmada önemli bir rol oynar. Düzenli aronya tüketimi göz merceğinin bulanıklaşmasına ( katarakt oluşumuna) yol açan protein oksidasyonunu yavaşlatabilir. Özetle aronyanın göz için süper güçleri şu maddelerle açıklanabilir.

>>> Antosiyaninler; Kılcal damarları güçlendirir, retina sağlığını korur.

>>> A, C ve E vitaminleri; Göz kuruluğunu önler ve enfeksiyonlara karşı koruma sağlar.

>>> Karotenoidler; Işığa karşı hassasiyeti dengeler, doku onarımını sağlar.

Aronyanın Beyin Fonksiyonlarını Üzerindeki Etkileri

Aronyanın beyin sağlığı üzerindeki etkileri, özellikle meyveye koyu mor rengini veren antosiyaninler ve diğer polifenolik bileşikler sayesinde oldukça güçlüdür. Aronyanın beyin fonksiyonları üzerindeki temel etkileri aşağıdaki gibidir;

* Nöroprotektif ( sinir koruyucu ) etkisi vardır; Beyin, vücudun en çok oksijen tüketen organı olduğu için oksidatif hasara karşı çok hassastır. Aronya beyin hücrelerini (nöronları) serbest radikallerin neden olduğu oksidatif strese karşı korur.

>>> Aronya iltihap karşıtı etkisi ile, beyindeki kronk enflamasyonu azaltarak Alzheimer, Parkinson ve Demans gibi nörodejeneratif hastalıkların riskini düşürebilir.

>>> Aronya hücre hasarını önleyerek, hücre zarlarını korur ve yaşa bağlı bilişşel gerilemeyi yavaşlatır.

* Hafıza ve Bilişsel Performansı artırır; Klinik çalışmalar özellikle standardize aronya özütlerinin bilişsel yetenekleri artırdığını göstermektedir.

>>> Çalışma Belleği; Uzamsal hafıza ve kısa süreli hatırlama üzerinde %20'ye varan iyileşmeler gözlemlenmiştir.

>>> Odaklanma ve Dikkat; Dikkat süresini uzatır ve mental yorgunluğu azaltarak konsantrasyonu artırır.

>>> Psikomotor hız; Beyin ve kas arasındaki koordinasyon hızını destekler.

* Beyin Kan Akışının İyileştirir; Aronya, damar sağlığını destekleyerek beyne giden kan akışını optimize eder.

>>> Oksijen ve Besin iletimi; İyileşen kan dolaşımı, beynin ihtiyaç duyduğu oksijen ve glikozun daha verimli taşınmasını sağlar.

>>> Vasküler Sağlık; Damar duvarlarını güçlendirerek mikro kanamaların ve damar tıkanıklıklarının önüne geçebilir.

* Nöroplastisite ve BDNF Artışı; Araştırmalar, aronyanın beyinde türetilen nörotrofik faktör (BDNF) seviyelerini artırabildiğini göstermektedir.

>>> Yeni Bağlantılar; BDNF, yeni nöronların oluşumunu ve var olan sinir hücreleri arasındaki bağlantıların (sinapsların) güçlenmesini sağlar. Bu da öğrenme kapasitesini doğrudan etkiler.

>>> Asetilkolin Dengesi; Aronya, hafıza için kritik bir nörotransmitter olan asetilkolini yıkan enzimi (AChE) baskılayarak bu maddenin beyinde daha uzun süre aktif kalmasına yardımcı olabilir.

Özetle Aronya ;

* Oksidatif stresi azaltır, nöroenflamasyonu dengeller.

* Hafıza performansını ve öğrenme hızını artırır.

* Nöronları toksik maddelere karşı korur.

* Beyin kan akışını ve damar elastikiyetini düzenler.